Мемлекет басшысы елдегі саяси жүйені жаңғыртуға бағытталған бірқатар конституциялық заңдарға қол қойды. Жаңа құжаттарда вице-президент институтын енгізу, Құрылтайдың мәртебесін айқындау және мемлекеттік басқару тетіктерін жетілдіру көзделген, — деп хабарлайды «Dalamedia» ақпараттық порталы.

Президент қол қойған негізгі құжаттардың бірі – «Қазақстан Республикасының Президенті туралы» конституциялық заң. Заңда мемлекет басшысының құқықтық мәртебесі, өкілеттігі мен қызметінің негізгі қағидалары нақтыланған.

Құжаттағы басты өзгерістердің бірі – вице-президент лауазымының енгізілуі. Жаңа қызмет иесі президенттің тапсырмасымен мемлекеттік органдармен жұмыс жүргізіп, оның мүддесін білдіреді және жүктелген міндеттерді орындайды.

Сонымен қатар мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы» конституциялық заңға қол қойды. Құрылтай заң шығару қызметін жүзеге асыратын жоғары өкілді орган ретінде белгіленді.

Заңға сәйкес Құрылтай партиялық тізім бойынша сайланатын 145 депутаттан тұрады. Депутаттар бес жыл мерзімге сайланады. Ал Құрылтай төрағасы мемлекеттік тілді еркін меңгерген депутаттар арасынан жасырын дауыс беру арқылы таңдалады.

Құрылтайға бірқатар маңызды өкілеттік берілген. Атап айтқанда, орган вице-президентті, премьер-министрді, Конституциялық сот судьяларын, Орталық сайлау комиссиясы мен Жоғары аудиторлық палата мүшелерін тағайындауға келісім береді. Сондай-ақ президенттің ұсынуымен Жоғарғы сот судьяларын сайлап, қызметінен босату құқығына ие.

Бұдан бөлек, Құрылтай Конституциялық сот пен Жоғарғы сот судьяларының қолсұғылмаушылық мәртебесіне қатысты мәселелерді қарайды, президент сайлауын тағайындайды және Үкімет пен Жоғары аудиторлық палатаның республикалық бюджеттің орындалуы жөніндегі есептерін бекітеді.

Президент қол қойған тағы бір маңызды құжат – «Қазақстан Халық Кеңесі туралы» конституциялық заң. Жаңа орган жоғары консультативтік кеңес ретінде жұмыс істейді. Оның негізгі мақсаты – халық пен билік арасындағы байланысты күшейтіп, азаматтардың ішкі саяси үдерістерге қатысуына жағдай жасау.

Халық кеңесінің құрамына этномәдени бірлестіктердің, қоғамдық ұйымдардың, мәслихаттар мен қоғамдық кеңестердің өкілдері енеді. Кеңестің 42 мүшесін президент бекітеді. Төраға төрт жыл мерзімге сайланады.

Заңға сәйкес Халық кеңесі заңнамалық бастама көтеруге және республикалық референдум өткізуді ұсынуға құқылы.

Сондай-ақ мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасы астанасының мәртебесі туралы» конституциялық заңға қол қойды. Құжатта ел астанасын басқарудың құқықтық негіздері айқындалып, мәслихаттың, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының және әкімдіктің өкілеттіктері нақтыланған. Бұдан бөлек, қаланың сәулеттік келбеті мен дизайн кодына қойылатын талаптар бекітілді.

Президент қол қойған заңдардың қатарында «Әкімшілік-аумақтық құрылыс туралы» конституциялық заң да бар. Құжатта әкімшілік-аумақтық бірліктерді құру, тарату, олардың шекарасын белгілеу және өзгерту тәртібі көрсетілген. Сонымен бірге елді мекендерге атау беру және олардың атауын өзгерту рәсімдері реттелген.

Еске салсақ, бұған дейін мемлекет басшысы Ұлттық құрылтайдың отырысында мемлекеттік хатшы қызметін қысқартып, оның орнына вице-президент институтын енгізу жөнінде ұсыныс жасаған болатын. Кейін конституциялық заң жобасында жаңа лауазымның мәртебесі, өкілеттігі мен тағайындалу тәртібі нақты жазылды. Жаңа нормаға сәйкес, президент өз қызметін мерзімінен бұрын тоқтатқан жағдайда оның өкілеттігі вице-президентке өтеді.