Оңтүстік Корея соты бұрынғы президент Юн Сок Ёльге үкім шығарды. Ол кінәлі деп танылып, бес жылға бас бостандығынан айырылды.

Бұл 2024 жылғы желтоқсандағы оқиғаларға қатысты. Сол кезде мемлекет басшысы әскери жағдай жариялап, елде өткір саяси дағдарыс туғызған.

Оқиғалар хронологиясы

• 2024 жылғы 3 желтоқсанда Юн Сок Ёль әскери жағдай жариялады. Сеулде әскери бөлімшелер жұмылдырылып, парламенттің жұмысы қауіпке ұшырады.

• Ұлттық ассамблея депутаттары жедел түрде жиналып, әскери жағдайды тоқтату туралы дауыс берді. Әскери режим бірнеше сағат ішінде аяқталды.

• 2024 жылғы 14 желтоқсанда парламент импичмент рәсімін бастады.

• 2025 жылғы сәуірде Конституциялық сот Юн Сок Ёльді президенттік өкілеттіліктен толық айыруға шешім қабылдады.

• Осыдан кейін қылмыстық іс қозғалды.

• Бірінші инстанция соты бес жылға бас бостандығынан айыру үкімін шығарды.

«Ауыр жаза» туралы неге айтылды?

Бұрын прокуратура экс-президентке «көтеріліс» бабы бойынша ең ауыр жаза қолдануды сұраған. Алайда бұл тек айыптаушы тараптың өтініші болып, сот шешімі емес еді.

Оңтүстік Корея заңнамасында өлім жазасы формалды түрде сақталған, соның ішінде осындай баптар бойынша. Дегенмен ел 1997 жылдан бері мораторий сақтап келеді: өлім жазасы қолданылмайды.
Сондықтан прокуратураның қатал өтініші құқықтық максимум және саяси сигнал ретінде қаралды, іс міндетті түрде солай шешіледі деп есептелген жоқ.

Тарихи контекст

Оңтүстік Корея бұрын да мемлекет басшылары билікті теріс пайдаланды немесе мемлекеттік институттарға күш көрсетуге әрекет жасаған жағдайда жауапқа тартылған. Мұндай істер әдетте ұзақ сот процесі мен аппеляциялар арқылы өтеді.

Келесі қадам қандай болмақ? 

Үкім әлі апелляцияға беруге болады. Соңғы шешім келесі сот инстанцияларына байланысты болады.
Дегенмен бұрынғы президентке нақты бас бостандығынан айыру үкімінің шығарылуы Оңтүстік Корея билігі атап көрсеткен қағиданы дәлелдейді: ең жоғарғы мемлекеттік лауазым конституцияны бұзу кезінде иммунитет бермейді.