Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың мақаласы «The National Interest» журналында жарияланды. Мақала жаңа Конституцияға арналған — деп хабарлайды «Dalamedia» ақпараттық порталы.

Президент өз мақаласында еліміз саяси трансформацияның маңызды кезеңіне аяқ басқанын атап өтті. Тәуелсіздік алған 35 жыл ішінде мұндай ауқымды өзгеріс бұрын-соңды болмаған. Соңғы жылдары үшінші рет өткен жалпыұлттық референдум елдің саяси жүйесінің жетілгенін көрсетіп, азаматтардың мемлекет келешегін айқындайтын шешімдерді қабылдауға дайын екенін көрсетті.

Референдумға дауыс беруге құқылылардың 73,12 пайызы қатысты, бұл — рекордтық көрсеткіш. Дауыс бергендердің 87,15 пайызы конституциялық өзгерістерді қолдады.

«Азаматтарымыз мақұлдаған жаңа Конституция халықтың әділ әрі құқықтық мемлекетте өмір сүргісі келетінін дәлелдейді. Заң мен тәртіпке, адамның құқықтары мен бостандықтарына құрмет көрсету, қоғамды жаңғырту қағидаттары құжатқа енгізілді. Сондай-ақ білім, ғылым, технология, мәдениет салаларын дамытуға, экологиялық сана мен волонтерлік, отаншылдық құндылықтарды ілгерілетуге басымдық берілді. Ең бастысы, Қазақстанның зайырлы мемлекет екені айқын көрсетілген», — деді Тоқаев.

Мемлекет басшысы жаңа Конституцияның жас буын үшін маңызды бағдар екенін атап өтті. Ата заң жобасы алты ай бойы қоғам талқысынан өтті. Конституциялық комиссия құрамында 129 азамат болды. Олар 12 мыңға жуық ұсынысты қарастырып, Конституцияны егжей-тегжейлі зерттеді. «Жаңа Конституция «Күшті Президент – ықпалды Парламент – есеп беретін Үкімет» формуласына сай стратегиялық мақсаттарымызды іске асыруға берік негіз болады», — деді Президент.

Сонымен қатар заң шығарушы биліктің дербестігін күшейту үшін Президент квотасы алынып, бірпалаталы Парламентке көшу заң шығару үдерісін жеделдетеді. Жаңа консультативтік орган — Халық кеңесі — азаматтардың мемлекеттік істерге қатысуын арттырады.

Жаңа Конституция мемлекеттік басқаруды жетілдіруге бағытталған реформаларды да қамтиды. Вице-президент лауазымының енгізілуі, басты мемлекеттік тұлғалардың қызмет мерзімі мен құзыретін шектеу ел басқару жүйесінің кемелденгенін көрсетеді.

Ата заңның ең негізгі бөлімі адам құқықтары мен бостандықтарына арналды. Құжатта жеке деректерді қорғау, тұрғын үйден сот шешімінсіз айырмау, білікті заң көмегін алу секілді кепілдіктер қарастырылған. Сонымен бірге сот жүйесінің тәуелсіздігі нығайтылды.

Енді Конституцияға кез келген өзгерістер тек жалпыұлттық референдум арқылы бекітіледі. Бұл ел тағдырындағы маңызды шешімдердің халық талқысынан өтуін қамтамасыз етеді.

Сондай-ақ жаңа Конституция экономикалық және стратегиялық дамуға да негіз болмақ. Меншік құқығы мен зияткерлік меншікті қорғау күшейтілді, «қарқынды дамитын қала» режимі енгізіліп, инновация мен индустрияны дамытуға тың серпін берілді. Қазақстан тікелей инвестиция тарту бойынша Орталық Азияда көш бастап тұр, цифрлық үкімет көрсеткіші бойынша әлемде үздік 30 елдің қатарына енген.

Президент еліміздің экономикалық, ғылыми және мәдени әлеуетіне тоқталып, Қазақстанның ғарыштық держава екенін, халықаралық ұйымдарда беделі бар екенін атап өтті. «1995 жылғы Конституция Тәуелсіздігіміздің тұғырын бекемдеді. Ал жаңа Ата заң — келешекке қол созған, қоғамды жаңғыртатын құжат», — деді Мемлекет басшысы.

Еске сала кетейік, бұдан былай 15 наурыз Конституция күні ретінде атап өтіледі.