Қазақстанда әрбір екінші азаматтың несие жүктемесі бар. Бірінші кредиттік бюроның дерегіне сәйкес, елде несиесі бар адамдар саны 10 496 525-ке жетіп, бұл халықтың 51,2 пайызын құрап отыр, ,-деп хабарлайды «Dalamedia» ақпараттық порталы.

Экономист Бауыржан Ысқақов жастар арасында несиеге сұраныстың артуын бір ғана себеппен түсіндіруге болмайтынын айтады. Оның пікірінше, бұл жағдай цифрлық банкинг пен онлайн несиелеудің кеңінен қолжетімді болуымен қатар, экономикалық қысымның да күшейгенін көрсетеді.

Маманның сөзінше, бүгінгі таңда жастар қаржы қызметтерін бұрынғыға қарағанда әлдеқайда оңай пайдаланып отыр. Бұл тұтынушылық экономиканың күшеюіне де әсер етіп, несие алу процесін жеңілдеткен.

Сонымен бірге ол тұрғын үй бағасының қымбаттауы, инфляция мен күнделікті шығындардың өсуі жастарды қарызға жиі жүгінуге итермелеп отырғанын атап өтті. Оның айтуынша, бұл тек белсенді тұтынудың емес, қаржылық қысымның да белгісі.

Экономист несие ішкі нарықты уақытша жандандыратынын да жоққа шығармайды. Алайда ұзақ мерзімде халық табысының басым бөлігі қарызды өтеуге жұмсалса, тұтыну қабілеті әлсірейді деген пікірде.

Оның айтуынша, мұндай үрдіс экономикада «болашақ табысты алдын ала жұмсау» құбылысын күшейтіп, ішкі сұраныстың баяулауына әкелуі мүмкін.

Сондай-ақ Бауыржан Ысқақов қарыз көлемінің бақылаусыз өсуі банк жүйесіне де қауіп төндіретінін ескертті. Оның пікірінше, проблемалық несиелер саны артса, қаржы ұйымдарының тұрақтылығына салмақ түседі.

Маман тұтынушылық несиенің шамадан тыс көбеюі «несиелік көпіршік» қаупін де күшейтетінін айтады. Бұл өз кезегінде төлемдердің кешігуіне және экономикалық қиындықтарға алып келуі мүмкін.

Экономистің айтуынша, несиеге тәуелділік жастардың білім алуына, денсаулыққа, жинақ пен кәсіп бастауға бөлетін қаражатын азайтады. Бұл ұзақ мерзімде адами капиталдың дамуына әсер етеді.

Оның пікірінше, халықтың еркін қаражаты азайған сайын шағын және орта бизнестің де дамуы тежелуі ықтимал.

Бауыржан Ысқақов несие көлемінің өсуін біржақты түрде әл-ауқаттың жақсаруы деп бағалауға болмайтынын да атап өтті. Егер қарыз ұзақ мерзімді мақсаттарға емес, күнделікті қажеттілікке жұмсалса, бұл қаржылық тұрақсыздықтың белгісі екенін айтады.

Маманның ойынша, жағдайды тұрақтандыру үшін ең алдымен қаржылық сауаттылықты мектептен бастап оқыту қажет. Сонымен қатар жастарға тұрақты жұмыс орындарын көбейту, жеңілдетілген білім несиелері мен қолжетімді ипотекалық бағдарламаларды дамыту маңызды.

Экономист ең негізгі міндет халық табысын арттыру екенін айтып, табыс тұрақты болған жағдайда несиеге тәуелділік те азаятынын жеткізді.