Әлеуметтік желіні қолдану аясы кеңейген сайын, оның қаупі де артуда. Елімізде заңға енгеніне көп бола қоймаса да, өзекті мәселеге айналған сталкинг жөнінде жазуды жөн көрдік. Ендеше, «Dalamedia» ақпараттық порталын оқи отырыңыз.

Сталкинг дегеніміз не?

Сталкинг (stalking) — бір адамның екінші адамды жүйелі түрде аңдуы, мазалауы, жеке өміріне рұқсатсыз араласуы және қорқытуы. Бұл әрекет жәбірленушінің еркінен тыс жасалып, психологиялық жайсыздық тудырады және қауіпсіздігіне нұқсан келтіреді. ҚР Қылмыстық кодексінің 115-1-бабы бойынша бұл әрекет үшін қылмыстық жауапкершілік қарастырылған.

- «Сталкинг бойынша, яғни адамның артынан қалмау, қорқыту, мазасын алу, аңду, жеке өміріне араласу жағдайлары, өкінішке орай, жиі орын алып жатады. Көбінесе бұрынғы жігіті немесе күйеуі мазалаған қыз-келіншектер көмекке жүгінеді. Сталкингтің басты белгісі — жәбірленуші қаламаса да, қыр соңынан қалмай, жүрген жерін аңду және еркінен тыс байланыс орнатуға мәжбүрлеу.

Егер бойыңыздан сталкинг белгілерін байқасаңыз, міндетті түрде жазысқан хаттарды, қорқыту деректерін, хабарламаларды «скриншот» жасап, сақтап қою керек. Аңду деректері болса, фотоға түсіру қажет. Бұның барлығы кейіннен дәлелдеу үшін керек болады. Мұндай жағдайда дереу полиция басқармасына немесе білікті қорғаушыға хабарласқан жөн», — дейді Жамбыл облыстық адвокаттар алқасының адвокаты Әлия Арзымбетова.

Статистика не дейді?

Мемлекет басшысы Қылмыстық кодекске жаңа 115-1-бапты («Сталкинг») енгізу туралы заңға 2025 жылғы 16 шілдеде қол қойған болатын. Ал заңнамалық норма 16 қыркүйекте күшіне енді.

Polisia.kz ұсынған деректерге сүйенсек, сталкинг қылмыс ретінде енгізілген күннен бастап сотқа 51 іс жолданған. Оның ішінде 36 іс бойынша күдіктілер уақытша ұстау изоляторына қамалды.

ІІМ үндеуі

— Егер сіз, жақындарыңыз немесе таныстарыңыз заңсыз қудалауға тап болса, оны еш жағдайда елеусіз қалдырмаңыздар. Кінәлі тұлғаларды жауапкершілікке тарту үшін дереу полицияға хабарлаңыздар, — деп атап өтті Ішкі істер министрлігі Тергеу департаментінің бастығы Самат Аисов.

Құзыретті органдардың мәліметінше, мұндай сипаттағы оқиғалар көбінесе Батыс Қазақстан облысы мен Астана, Шымкент қалаларында тіркелген.

Жаза мөлшері қандай?

Заң бойынша сталкинг үшін мынадай жаза түрлері қарастырылған:

200 АЕК-ке дейін айыппұл;

200 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстар;

50 тәулікке дейін қамауға алу.